Bir kamyon aynı yükü taşıyor; ama aynı hasar için iki farklı sigorta mantığı devreye girebilir. CMR taşıyıcı sorumluluk sigortası taşıyıcının hukuki sorumluluğunu, emtia nakliyat sigortası ise yük sahibinin mal üzerindeki menfaatini korumaya yöneliktir. Bu nedenle “CMR var, ayrıca emtia poliçesine gerek yok” yaklaşımı her taşıma için doğru değildir.
Tek tabloda temel fark
| Konu | CMR / Taşıyıcı Sorumluluk | Emtia Nakliyat |
|---|---|---|
| Sigortalanan temel risk | Taşıyıcının hukuki sorumluluğu | Yükün fiziksel kayıp/hasar riski |
| Kim için kritik? | Taşıma firması / lojistik işletmesi | Yük sahibi, satıcı veya alıcı |
| Ödeme mantığı | Sorumluluğun doğup doğmadığı incelenir | Poliçede teminatlı fiziksel zarar incelenir |
| Limit | Mevzuat/sözleşme ve poliçe limiti etkili olabilir | Sigorta bedeli ve seçilen klozlar belirleyicidir |
| Ambalaj/kendi kusuru gibi haller | CMR sorumluluğunda özel istisnalar olabilir | Institute Cargo Clause ve özel şartlara göre değerlendirilir |
CMR hangi taşımaları düzenler?
CMR Konvansiyonu, ücret karşılığında karayoluyla yapılan uluslararası eşya taşımalarında; yükleme ve teslim yerlerinin iki farklı ülkede olduğu ve bu ülkelerden en az birinin sözleşmeye taraf olduğu taşıma sözleşmelerinde taşıyıcının sorumluluk rejimini düzenler.
Hasar senaryosu: aynı olay, iki farklı değerlendirme
Türkiye’den Almanya’ya taşınan 80.000 avro değerindeki makine parçasının araç devrilmesi sonucu ağır hasar gördüğünü düşünelim.
- Yük sahibi açısından: Emtia nakliyat poliçesi varsa fiziksel hasarın seçilmiş taşıma teminatı kapsamında olup olmadığı incelenir.
- Taşıyıcı açısından: CMR hükümlerine göre taşıyıcının sorumluluğunun doğup doğmadığı, özel kurtuluş sebepleri ve sorumluluk limiti değerlendirilir.
- Sonuç: Yükün piyasa değeri ile taşıyıcının hukuki sorumluluğu aynı tutar olmak zorunda değildir.
CMR’de taşıyıcının sorumluluktan kurtulabileceği bazı durumlar
CMR’nin 17. maddesi; hak sahibinin kusuru, yükün kendi özelliği, taşıyıcının kaçınamayacağı koşullar ve uygun şartlarda ambalaj eksikliği, gönderici tarafından yapılan yükleme/istif gibi bazı özel riskleri düzenler. Bu nedenle “mal hasar gördü = taşıyıcı kesin öder” sonucu çıkarılamaz.
Hangi işletme hangi poliçeyi öncelikle düşünmeli?
Taşıma firmasıysanız: Taşıyıcı sorumluluk/CMR koruması faaliyetinizin merkezindedir. İhracatçı, ithalatçı veya mal sahibiyseniz: yükün kendi değerini korumak için emtia nakliyat poliçesi ayrıca değerlendirilmelidir. Hem yük sahibi hem taşıma organizatörü rolünüz varsa iki risk birlikte analiz edilmelidir.
Satın alma kontrolü: Teklif isterken “araç başı limit”, “yıllık toplam limit”, “taşınan emtia türü”, “ülkeler”, “alt taşıyıcı kullanımı” ve “yükleme-boşaltma sorumluluğu” bilgilerini eksiksiz verin.
Uluslararası karayolu taşıma riskinizi doğru poliçeyle eşleştirin
Taşıdığınız emtia, sefer ülkeleri ve filo yapınıza göre sorumluluk limitlerini karşılaştırın.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Teminatlar, istisnalar, limitler ve kabul koşulları sigorta şirketine ve poliçeye göre değişebilir. Satın almadan önce poliçe özel ve genel şartlarının değerlendirilmesi gerekir.
